CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

3 lý do khiến đi xe bus có lợi cho nghiên cứu khoa học

SSHPA (31-3-2018) — Bài này trình bày vài suy nghĩ về ích lợi của đi xe bus ở Việt Nam cho công việc nghiên cứu khoa học, xuất phát từ quan sát và kinh nghiệm cá nhân.

Thứ nhất, lợi ích về an toàn. Việc giao thông phức tạp, nhiều phương tiện cùng chia sẻ không gian, di chuyển các hướng gây xung đột khiến cho lái xe (dù xe máy hay ô-tô, hay thậm chí taxi) trở nên căng thẳng. Ngược lại, nếu nhà nghiên cứu đi xe bus, sẽ có thời gian ung dung hiếm có. Có thể suy nghĩ sâu một vấn đề, hay lan man nhiều vấn đề, hay kết nối các suy nghĩ đã có. Điều quan trọng là hầu như không lo ai đó sắp đâm vào mình, hoặc cần tránh một chướng ngại vật giao thông. Đồng thời, cũng biến nhược điểm di chuyển chậm chạp của bus, thành thời gian khả dĩ đủ để suy nghĩ một vài việc.

Thứ hai, lợi ích về quan sát xã hội và tự nhiên. Quan sát giúp chúng ta củng cố suy nghĩ về xã hội, và thậm chí hình thành nên các đề tài (ideation). Đôi khi lắng nghe một câu chuyện thoáng qua cũng có thể mang lại ý tưởng bất chợt thú vị. Điều ấy trong khoa học có hẳn một nhóm chủ đề lớn gọi là "serendipity". Cơ chế serendipity ngày nay còn được coi là một dạng "lợi thế chiến lược" (Serendipity as a strategic advantage). Rất nhiều phát kiến nghiên cứu sinh ra nhờ "serendipity" từ vaccine chữa chó dại của Louis Pasteur, penicillin của Alexander Fleming, chuỗi xoắn kép DNA của Watson và Crick, đến nghiên cứu của Yves Meyer được giải thưởng Abel 2017 về khai triển phép biến đổi Fourier. Xe bus tạo ra một không gian quan sát mà ngày càng hiếm hoi trong xã hội hiện đại năng động, nhưng ồn ào và ít cơ hội để chậm rãi phát triển ý tưởng, đối chiếu, so sánh và đào sâu. Hơn nữa, do cần những đoạn di chuyển từ địa điểm tới bến đỗ xe bus, người nghiên cứu thường có thời gian thư thả thả bộ, và suy nghĩ tiếp về những ý tưởng. Chúng có thể lóe lên nhanh, nhưng cần lật đi lật lại, suy ngẫm nhiều chiều. Những khoảng thả bộ trên vỉa hè đó vô cùng đáng quý. (Tác dụng bên lề là tranh thủ tập thể dục và hít thở.)

Thứ ba, lợi ích về rèn luyện tính kiên nhẫn, bền bỉ. Đây là những phẩm chất quan trọng trong nghiên cứu khoa học. Do nhược điểm xe bus là người đi khá thụ động, chờ đợi, và tuân thủ quy tắc giao thông, ta lại có thể biến nó thành ưu điểm: kiên nhẫn và bền bỉ. Không ai cấm ta khi chờ xe bus đến tiếp tục triển khai một phép thử trong suy nghĩ. Tất cả quy trình công bố khoa học đều đòi hỏi phẩm chất vừa nêu. Chờ đợi, chuẩn bị, tranh luận, rồi lại chờ đợi... Hành vi đi xe bus phần nào giúp củng cố loại "năng lực" kỳ lạ đó. Không vội vã nhưng có đủ khẩn trương. (Không ai muốn lỡ chuyến xe bus chỉ vì lơ đễnh hay chuyển động chậm quá.)

Nói tóm lại, việc đi xe bus có những lợi ích khá cụ thể cho người làm công tác nghiên cứu. Những lợi ích này đủ lớn để bù đắp những nhược điểm hay bị phàn nàn về xe bus.

(Ảnh: trên xe bus)

---

* Độc giả có suy nghĩ hay kinh nghiệm chia sẻ với SSHPA xin gửi email về: info@sshpa.com hoặc sshpa.2017@gmail.com


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (1):

  • Trả lời Hồ Mạnh Toàn (3/31/2018 6:17 PM): Các bác học ở nước ngoài chắc đều có chung suy nghĩ này mỗi khi ngồi đợi ở bến xe hoặc đi xe bus hoặc phương tiện công cộng. Một yếu tố nữa là xe bus hay tàu điện ngầm còn giúp con người ta đúng giờ hơn vì giờ xe hay giờ tàu không phải cứ ra là có.