CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Vụ TS. Yoshiki Sasai của RIKEN tự vẫn ở tuổi 52 và trách nhiệm của giới truyền thông

SSHPA (30-4-2018) — Dù đã gần 4 năm trôi qua, nhưng sự việc đau buồn này dường như vẫn còn nguyên tính thời sự, và đã trở thành một bài học đau đớn sâu sắc về trách nhiệm, lương tâm và đạo đức trong hành xử của giới truyền thông chuyên săn tin và đưa tin.

Ngày 3-7-2014, Nature ra thông báo rút một bài nghiên cứu có tiếng vang trên Nature 511, 5–6 (doi:10.1038/511005b) của nhóm tác giả của RIKEN Center for Developmental Biology (CDB) ở Kobe, Nhật, gồm Haruko Obokata, Teruhiko Wakayama, Yoshiki Sasai, Koji Kojima, Martin P. Vacanti, Hitoshi Niwa, Masayuki Yamato & Charles A. Vacanti, đăng trên Nature 505, ngày 30-1-2014; doi:10.1038/nature12968. Nhà nghiên cứu tế bào gốc của RIKEN nổi tiếng và được giới khoa học rất kính trọng Yoshiki Sasai là người hướng dẫn tác giả dẫn dắt Obokata. TS. Sasai được đồng nghiệp toàn thế giới coi như một trong những ngôi sao sáng nhất trên bầu trời khoa học trong lĩnh vực tế bào gốc.

Bản thân Obokata cũng là ngôi sao của RIKEN khi ở tuổi 30 đã dẫn dắt phòng thí nghiệm riêng của mình tại RIKEN, thậm chí đã từng được đặt câu hỏi liệu có thể là người được Nobel của RIKEN tiếp sau Shinya Yamanaka (ĐH Kyoto) hay không (Guardian 18-2-2015).

Thông báo rút bài này chỉ ra 5 lỗi lớn chủ yếu liên quan tới hình ảnh nghiên cứu và dữ liệu không khớp, cũng như một số lý giải về phương pháp tiếp cận dữ liệu thí nghiệm không hợp lệ. Các lỗi này phần lớn thuộc về Obokata, nghiên cứu viên chịu sự giám sát của TS Yoshiki Sasai, phó giám đốc RIKEN danh tiếng.

Ngày 5-8-2014, đồng loạt các tạp chí khoa học uy tín nhất thế giới đưa tin Yoshiki Sasai đã tự vẫn, ở tuổi 52 độ tuổi rất sung sức của một nhà khoa học hàng đầu thế giới, bằng cách treo cổ lên tay vịn lan can trong khu phức hợp RIKEN (Science 5-8-2014; Nature 5-8-2014), kết thúc 6 tháng búa rìu truyền thông.

Thế giới khoa học vô cùng thương tiếc Sasai, và như Janet Rossant, nhà nghiên cứu của Hospital for Sick Children in Toronto, Canada, đồng thời là cựu chủ tịch International Society for Stem Cell Research, nói: “TS. Sasai là một nhà khoa học nghiêm khắc và sáng tạo và sự ra đi của ông là mất mát lớn sẽ được cảm nhận sâu sắc.”

Trước khi tự vẫn, TS. Sasai để lại lá thư tuyệt mệnh, sau đó được luật sư riêng của gia đình là Kazuhiro Nakamura công bố một phần vào ngày 12-8-2014, trong đó Sasai thổ lộ rằng ông ở trong tình trạng “kiệt quệ vì đòn đánh hội đồng bất công của giới truyền thông đại chúng, cũng như cảm thấy trách nhiệm lớn của ông đối với RIKEN và phòng thí nghiệm”. (Huffington Post 13-8-2014; Nature 13-8-2014; doi:10.1038/nature.2014.15715)

Giới báo chí đã hạ độc thủ bằng cách quy kết trách nhiệm cho Sasai, bất kể những áp đặt vô lý và sai lầm mà ai có chút hiểu biết đều có thể thấy rõ. Sự thù địch của giới săn tin còn thể hiện qua cách mà họ bới móc đời tư và lăng mạ ông. Các mẩu báo thường vắn tắt, thiếu thông và đặc biệt là không có bằng chứng nào cho các tội lỗi họ muốn quy kết đối với ông. Dù vậy, những mẩu này vẫn có tác động lan truyền và kích động ghê gớm với đám đông. Sự chỉ trích vô lối và ngày càng gia tăng của báo chí đã khiến cho tình hình ngày càng nghiêm trọng, và dẫn đến cái chết của Sasai, một người chính trực và trọng danh dự.

Một tháng sau, Nature đã làm một nghĩa cử đáng nhớ khi đưa tin cáo phó về TS. Yoshiki Sasai ngày 4-9-2014 (Nature 513: doi:10.1038/513034a), thực chất là một bài ca ngợi đóng góp lớn lao cho khoa học của ông. Những dòng cuối cùng của bài cáo phó này được Arturo Alvarez-Buylla, giáo sư tại University of California (San Francisco, USA), người cộng tác khoa học với TS. Sasai giai đoạn 2008-2014 như sau:

“Sự nghiệp của Yoshiki đầy ắp những hiểu biết sáng suốt biểu hiện qua nụ cười duy nhất của riêng ông mà chúng tôi sẽ luyến tiếc vô cùng. Tôi hy vọng rằng những ý tưởng đã thực hiện hoặc còn dở dang của ông sẽ truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ các nhà khoa học tiếp bước theo di sản nghiên cứu vững mạnh của ông. Thực sự là một thảm kịch khi giới khoa học mất đi một nhà tư tưởng khoa học tiến bộ như ông.”

Quả thực, thế giới khoa học đã không quên ông. Số liệu Scopus cho thấy, hơn 140 bài chỉ mục hóa trên CSDL Scopus của ông vẫn tiếp tục sống trong tàng thư khoa học nhân loại. Năm ông mất (2014) các bài của ông có 1.352 trích dẫn tổng cộng, và các năm sau đó lần lượt có số trích dẫn 1.253 (2015), 1.271 (2016) và 1.450 (2017). Tổng số trích dẫn Scopus đếm được của TS. Sasai là gần 17.898 tính đến ngày 30-4-2018. Dù ông đã qua đời gần 4 năm, nhưng ảnh hưởng tiếp tục còn lưu lại với các thế hệ khoa học kế tiếp đã khiến ông trở thành bất tử trong giới khoa học.


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (1):

  • Trả lời Nguyễn Thanh Nhàn (12/21/2019 12:31 AM): Thật quá xót xa trước sự ra đi của TS. Yoshiki Sasai. Đây quả thật là một sự mất mát vô cùng to lớn đối với khoa học. Nhân đây mới thấy rìu búa dư luận thật khủng khiếp, cũng mong những nhà báo khi viết bài nên đặt chữ tâm lên trước, đừng dồn những người như Tiến sĩ vào bước đường cùng như vậy.