CSDL NVSS: 657 tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

The Big Short (2015): Quyết đấu trong thế giới tiền bạc đầy nước mắt và hoan hỉ

SSHPA (7-5-2018) — Trong thời gian theo học tại London School of Economics trong những năm 50, tài phiệt tài chính lừng danh (sau này) George Soros nhận ra một vấn đề bất thường trong các lý thuyết kinh tế: chúng được phát triển dựa trên giả định về sự hoàn hảo và cân bằng của nền kinh tế. Trên thực tế, ngay cả đối với các lý thuyết khoa học cũng phải dè dặt mỗi khi bàn đến tính phổ quát của các giả định về “cân bằng” và “tính hợp lý”. Soros đã phát triển các khung lý thuyết khái niệm về vấn đề này qua cuốn sách The Alchemy of Finance (1987) và sau đó là The Crisis of Global Capitalism: Open Society Endangered (1998) và Open Society: Reforming Global Capitalism (2000). Tuy nhiên mãi đến sau cuộc khủng hoảng năm 2008 thì lý thuyết của ông mới được chú ý rộng rãi. Điểm bất cân bằng mà Soros chỉ ra trên lý thuyết trở thành một hiện thực đáng buồn mà số đông khó nhận thấy. Và có những người nhìn thấy điều ấy, trở thành những người chiến thắng trong canh bạc lớn về đầu tư/đầu cơ. Đó là câu chuyện The Big Short (Vụ bán khống lớn) kể lại cho hàng triệu độc giả và khán giả.

The Big Short (2015) dựa trên cuốn sách của Michael Lewis kể về những con người nhìn ra được sự bất bình thường. Đầu tiên là Michael Burry (do Christian Bale đóng) từ những sai số đáng ngờ trên số liệu; Jared Vennett (Ryan Gosling) đánh hơi được cơ hội và kết hợp với nhóm của Mark Baum (Steve Carell) để kiểm tra trên thực tế; cuối cùng là Jimie Shipley (Finn Wittrock) và John Magaro (Charlie Geller) tình cờ bắt gặp và nắm lấy cơ hội dưới sự dẫn dắt của Ben Rickert (vai này tài tử Brad Pitt để râu). Một câu chuyện tưởng như sẽ khô khan đã trở thành một tác phầm hấp dẫn, trào phúng có tầm vóc và chiều sâu với sự dẫn dắt của Adam McKay. 5 đề cử Oscar ở các đề mục quan trọng như dựng phim, đạo diễn và cả phim hay nhất; cùng với 1 chiến thắng thuyết phục cho giải kịch bản chuyển thể xuất sắc là kết quả xứng đáng cho nỗ lực và sự mạo hiểm của Adam.

Cuốn sách The Big Short: Inside the Doomsday Machine của Michael Lewis, xuất bản năm 2011:

 

The Big Short thông qua ngôn ngữ điện ảnh nhanh, gọn với cao trào diễn ra liên tục gần như bóp nghẹt khán giả với lượng thông tin dày đặc về kinh tế tài chính, phái sinh, thế chấp đảm bảo và hàng loạt các yếu tố dễ gây đau đầu khác. Nhưng không vì thế mà bộ phim trở nên khó xem khi McKay sử dụng nhiều chiêu thức khác nhau để khiến khán giả hứng thú: các cameo với Margot Robbie, Anthony Bourdain hay Selena Gomez giải thích về các cụm từ như CDO tổng hợp, nợ dưới chuẩn hay bán khống; phá vỡ bức tường thứ 4 khi Jared Vennett trực tiếp dẫn chuyện; hay yếu tố giải tài liệu khi lồng ghép các thước phim từ thời sự, đời thật.

Câu chuyện của ba nhóm cá nhân cũng đặc biệt thú vị khi họ đại diện cho ba cách thức sáng tạo khác nhau được đưa ra trong bài báo “Making creativity: the value of multiple filters in the innovation process" xuất bản trên tạp chí International Journal of Transitions and Innovation Systems (2014). Sự khác nhau về cách thức làm việc của ba nhóm này cũng giúp khán giả phát hiện thêm nhiều góc nhìn và vấn đề mới của câu chuyện. Michael Burry đại diện cho một khoảnh khắc Aha! sau một thời gian dài nghiền ngẫm và điều tra kĩ các số liệu quan trọng từ 20 trái phiếu thế chấp bán chạy nhất. Sau đó, Vennet nhận ra cơ hội từ câu chuyện của Burry và đề cập với nhóm của Mark Baum. Thông qua quá trình kỉ luật liên tục (“3D method of creativity”) trong cách làm việc, không chỉ dựa trên các con số dữ liệu mà còn kiểm tra thực địa và nghiền ngẫm, nhóm của Baum nhận ra được sự nghiêm trọng của vấn đề. Cuối cùng là Quỹ Brownfield của Jimie Shipley và John Magaro, mặc dù còn thiếu 1 tỷ 470 triệu đô để được mon men chơi canh bạc ở mâm trên, nhưng nhờ sự nhanh nhạy (“serendipity”) khi phát hiện ra vấn đề về thị trường nhà đất từ các báo cáo của Burry và Vennett mà đã kiểm tra và theo đuổi cơ hội, và biến hiểu biết này thành “lợi thế chiến lược”.

Không chỉ có trong bản thân câu chuyện, Adam McKay và các diễn viên cũng áp dụng những phương thức sáng tạo trên để chuyển tải thành công câu chuyện. Được biết, Christian Bale khi đến trường quay đã đi đứng, thậm chí mượn cả đồ của Michael Burry đã mặc để nhập vai. Anh còn bất chấp tự thực hiện một số cảnh mà nhân vật Burry chơi trống dù còn bị chấn thương đầu gối nặng. Đối với Adam và nhà dựng phim Hank Corwin, họ đã liên tục cắt gọt bản phim nhiều đến mức Hank phát bực với McKay. Để có thẩm định của khán giả với bộ phim, McKay còn tổ chức một buổi chiếu thử bản phim dài 2 giờ rưỡi cho hơn 300 khán giả để khi ra rạp, bộ phim cô đọng ở mốc 2 giờ đồng hồ.

Nhà bình luận Anthony Lane của The New Yorker nhận xét: “Bộ phim hơi điên rồ như chính thế giới mà nó định phơi bày”. Trong thế giới ấy, một cô vũ nữ thoát y sở hữu 5 căn nhà và 1 chung cư, nhưng là nạn nhân của một một tay quản lý CDO đại diện cho nhà đầu tư nhưng hợp tác với các ngân hàng để làm ra trái phiếu, và nhiều kẻ mặc vest sang trọng nhưng ăn chơi trác táng khác; còn những nhân vật chính, người phát hiện ra sự bất cân bằng thì cũng kiếm bộn tiền từ đó. Những khung cảnh cuối cùng, The Big Short giáng một đòn mạnh vào người xem khi những gì Burry dự đoán trở thành sự thật. Giữa sự sụp đổ ấy, Mark Baum suy tư và có phần bất lực khi nói chuyện với đồng nghiệp. Anh nhận ra dù anh không sai khi kiếm được tiền nhưng anh cũng không đúng khi làm điều đó, và tệ hơn nữa là chẳng có gì thực sự được giải quyết cả.

Khi làm việc với các chất liệu trong tay, McKay và biên kịch Charles Randolph nhận ra mặc dù có cái kết bi kịch, câu chuyện lại tràn ngập sự châm biếm và kịch tính, đôi lúc vượt quá sự tưởng tượng. Trước đó hai năm, đạo diễn Martin Scorsese và tài tử Leonardo DiCaprio đã kể lại một câu chuyện không thể tin nổi về một huyền thoại khác của phố Wall: sói già Jordan Belfort. Câu chuyện trong The Wolf of the Wall Street ở cá nhân hơn, nhưng cái kết của cả hai câu chuyện đều để lại một dư vị kì lạ: trật tự luôn quay về một điểm cân bằng, đó là sự bất cân bằng.

** Tất cả các nhân vật và câu chuyện trong phim đều có thật và vẫn đang tồn tại ngoài đời. Chỉ có một khác biệt: Hiện nay họ đều rất giàu có và trở thành huyền thoại của Wall Street. **

Tham khảo thêm:

https://www.rogerebert.com/reviews/the-big-short-2015

https://www.rogerebert.com/interviews/people-are-smart-adam-mckay-on-the-big-short

https://www.nytimes.com/2015/12/11/movies/review-in-the-big-short-economic-collapse-for-fun-and-profit.html?partner=rss&emc=rss

https://search.proquest.com/openview/7d0ca0b93c49ace4b7f270a45a39f68b/1?pq-origsite=gscholar&cbl=24820

https://www.georgesoros.com/2014/01/13/fallibility-reflexivity-and-the-human-uncertainty-principle-2/

https://www.imdb.com/title/tt1596363/

https://www.rottentomatoes.com/m/the_big_short/

http://www.metacritic.com/movie/the-big-short

https://www.youtube.com/watch?v=281mZySL3bw&t=266s

https://www.youtube.com/watch?v=l3fzFUs-hYM

https://www.youtube.com/watch?v=pJ743jQruEQ

** Bài viết bình phim của Hồ Mạnh Toàn (manhtoan212@gmail.com)

 


Ý kiến bạn đọc (1):

  • Trả lời Hoàng Q.: Hề nhất là đoạn có ông xăm trổ cho con chó đứng tên hợp đồng thuê nhà.