CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Kỷ nguyên mới của “nhà thông thái hiện đại”

SSHPA (13-05-2018) — Tục ngữ Việt Nam có câu “Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh” để đề cao người biết một nghề và biết rất sâu, tới mức độ thành đạt, vinh quang với nghề. Hoặc tục ngữ “Một nghề thì sống, đống nghề thì chết”. Người Trung Quốc lại có câu: “Dao đầy mình, nhưng không có con dao nào sắc”. Cách ngôn phương Tây cũng lại có câu tương tự: “Jack of all trades, master of none”.

Tuy vậy, bài báo mới đây (Observer 3-5-2018) cho biết, cách nghĩ này đã thay đổi trong thời đại mới, và quay lại cách nghĩ của thời kỳ những “nhà thông thái đa năng” (polymath / generalist) của vài thế kỷ trước, với những cái tên mà ai cũng biết: Newton. Galileo. Aristotle. Kepler. Descartes. Huygens. Laplace. Faraday. Pasteur. Ptolemy. Hooke. Leibniz. Euler. Darwin. Maxwell — tất cả đều có đầy đủ các đặc điểm của những nhà thông thái đa năng.

Những nhân vật kiệt xuất, đa tài kể trên đã đóng góp vô cùng lớn lao, đa dạng cho rất nhiều hiểu biết và sự tiến triển của nhân loại. Và họ cũng là một nhóm nhỏ chừng 20 người (như vậy, mỗi một người phải siêu đa năng).

Chưa hết, đến kỷ nguyên hiện tại, lại là một số ít tên tuổi đóng vai trò ghê gớm trong việc thay đổi nhân loại; họ cũng chính là những nhà thông thái đa năng: Bill Gates, Steve Jobs, Warren Buffett, Larry Page, Jeff Bezos, Elon Musk...

Nghiên cứu “Multiple Giftedness in Adults: The Case of Polymaths” của Robert Root-Bernstein trong cuốn sách International Handbook on Giftedness (pp.853-870; doi:10.1007/978-1-4020-6162-2_42) chỉ ra hơn chục nghiên cứu mạnh đã công bố mối tương quan chặt chẽ giữa số lượng vấn đề quan tâm và năng lực một người phát triển theo thời gian với khả năng ảnh hưởng năng lực sáng tạo của người đó.

Định nghĩa mới về nhà thông thái đa năng thời hiện đại: Đó là người có khả năng thuần thục ở ít nhất 3 lĩnh vực lớn và tích hợp được chúng thành một nhóm kỹ năng ở trên đỉnh cao 1%.

Tại sao hình ảnh thông thái đa năng lại trở thành “bình thường kiểu mới”? Có lẽ câu trả lời nằm ở cách nghĩ của một nhà thông thái khác, Leonardo Da Vinci, người phát biểu: “Nghiên cứu khoa học về nghệ thuật. Nghiên cứu nghệ thuật của khoa học. Phát triển các giác quan của bạn — nhất là học cách quan sát. Hãy nhận ra thực tế rằng mọi thứ đều liên quan đến nhau”.

Theo cách nghĩ của Da Vinci, những nhà thông thái này luôn tồn tại — và trên thực tế một nhóm nhỏ những người đó đã thúc đẩy nền văn minh nhân loại hơn bất kỳ số đông nào khác — nhưng mỗi thời kỳ, người ta lại gọi họ bằng những danh từ khác nhau mà thôi.

Với nền kinh tế tri thức đang ngày càng sôi động, cần lật ngược lại cách nghĩ truyền thống về giá trị của chuyên biệt hóa trong đầu chúng ta. Trong thế giới ngày nay, quan tâm đa dạng vấn đề không phải là lời nguyền, mà là lời chúc phúc. Tính đa năng thực sự là lợi thế, chứ không phải nhược điểm, theo cách nghĩ đề cao và tôn vinh chuyên gia lĩnh vực hẹp. Những người yêu mến kiến thức đa dạng có thể tận dụng xu hướng đó để thành công về mặt tài chính và tạo ra ảnh hưởng lớn trong nghề nghiệp. Những lợi thế ấy được tác giả Michael Simmons chỉ ra như sau:

#1: Tạo ra một tổ hợp từ hai kỹ năng đủ tốt trở lên có thể dẫn đến một tập hợp kỹ năng tầm cỡ thế giới. Nếu bạn muốn tạo nên kỳ tích thì có thể theo 2 cách: a) Trở thành người giỏi nhất về một thứ; b) Trở thành người giỏi (top 25%) của hai nghề trở lên.

#2: Những đột phá sáng tạo nhất xảy đến qua ngả đường kết hợp những kỹ năng kỳ dị.

#3: Để thành thạo một kỹ năng mới dễ và nhanh hơn nhiều so với lên tới đỉnh cao một kỹ năng.

#4: Ngày nay có điều kiện dễ hơn để được sáng tạo ra một địa hạt, lĩnh vực và nhóm kỹ năng kiểu mới.

#5: Đa năng đảm bảo tương lai nghề nghiệp.

#6: Người đa năng được trang bị để giải quyết các vấn đề phức tạp hơn.

Tin hay không thì tùy mỗi người, nhưng bài báo nói trên rất hay, và rất đáng đọc. Xem thêm tại đây:  http://observer.com/2018/05/people-with-too-many-interests-more-likely-successful-polymath-entrepreneurship-antifragile/


Ý kiến bạn đọc (1):

  • Trả lời Vu Thi Hanh (7/4/2019 1:09 PM): Đồng ý với quan điểm của tác giả bài viết.