CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Tiếng gầm của T-Rex trong rạp phim và ảnh hưởng văn hóa đến một thế hệ

SSHPA (14-05-2018) — Năm 1993, đạo diễn Steven Spielberg khiến cả thế giới quay ngược thời gian và nép mình trước tiếng gầm oai hùng của một nhân vật giả đã trở thành biểu tượng: chú khủng long T-Rex trong Jurassic Park.

Không chỉ là khía cạnh giải trí đối với khán giả đại chúng, bộ phim còn là niềm cảm hứng nghề nghiệp của một thế hệ các nhà cổ sinh vật học hiện nay. Trong một bài phỏng vấn của The Guardian với nhà cổ sinh vật học Steve Brusatte (University of Edinburgh, UK) bộ phim kinh điển của Steven Spielberg là lí do khiến anh và nhiều đồng nghiệp cùng lứa với anh trở thành những nhà khoa học. Hay với Thomas Adams (Witte Museum, USA) thì khi bộ phim ra đời, dù ở tuổi 30, nhưng sự cuốn hút của nó khiến ông quyết định theo học tiến sĩ ngành địa chất học và trở thành một Curator phân ngành địa chất và cổ sinh học tại bảo tàng Witte, Mỹ.

Những sinh vật cổ xưa hiện lên chân thật trong phim chính là nhờ công sức của 3 năm chuẩn bị và thử nghiệm các đạo cụ, mô hình mà đội ngũ làm phim và cố vấn đã bỏ ra. Nên nhớ, năm 1993 chưa phải là thời điểm tung hoành của CGI và phông nền xanh như hiện tại nên kĩ xảo máy tính chỉ được sử dụng dè dặt. Vì thế mô hình và kĩ thuật điện ảnh được kết hợp nhuần nhuyễn dưới bàn tay của Steven Spielberg là thứ vũ khí để tạo nên những trải nghiệm đắt giá. Bên cạnh đó, Steven Spielberg trong năm 1993 không chỉ thực hiện Jurassic Park mà còn có Schindler’s List về đề tài diệt chủng Holocaust. Ông kể lại rằng cảm xúc dữ dội của Schindler’s List khiến việc nhận xét về khủng long với đội ngũ hiệu ứng trở thành một gánh nặng. Tuy nhiên, công sức ấy đã được đền đáp xứng đáng với 3 giải Oscar về hiệu ứng và âm thanh cho Jurassic Park và giải đạo diễn xuất sắc và phim hay nhất cho Schindler’s List.

Trong nền công nghiệp điện ảnh, khủng long đã xuất hiện trong dòng phim quái vật (điển hình như King Kong hay Godzilla) từ những năm 1914 nhưng đến tận 1993 thì nó mới trở thành một cơn sốt khoa học viễn tưởng. Trong đó, các yếu tố khoa học thực sự được sử dụng nghiêm túc và kĩ lưỡng. Ví dụ trên thực tế, đã có thí nghiệm thử đảo ngược DNA còn sót lại của khủng long ở gà hiện đại (Loài chim bây giờ chính là con cháu của khủng long cổ đại) và thành công; thì phương pháp được áp dụng trong bộ phim khá tương đồng, tuy nhiên, tính “viễn tưởng” nằm ở chỗ nguồn DNA chuẩn như trong phim là hoàn toàn không có thực. Nhưng Steven Spielberg còn thực sự đi trước thời đại khi ông chủ động thiết kế mô hình loài velociraptor cao khoảng 304cm bất chấp thực tế lúc đó chúng thấp hơn nhiều. Trong quá trình làm phim, các nhà khoa học đã phát hiện ra một giống velociraptor cao tương tự như trong phim.

Đối với nền cổ sinh vật học, Jurassic Park (1993) là một ảnh hưởng định hướng nghề nghiệp lớn lao. Bộ phim khiến nghề cổ sinh vật học nghiên cứu khủng long trở thành một ngành hot và sự phát triển của ngành này ngày nay có công không nhỏ của bộ phim. Hiện tại, gần như mỗi tuần đều có thêm một loài khủng long mới toanh được phát hiện ra. Đồng thời, cổ sinh vật học cũng trở thành một ngành toàn cầu khi không chỉ gói gọn trong cộng đồng phương Tây nữa. Cũng phải nói thêm sự phát triển của công nghệ khiến công việc trở nên bùng nổ hơn. Các phân tích được thực hiên sâu hơn thông qua chụp CT hay lập trình. Brussate chia sẻ một điều thú vị rằng rất nhiều các nhà cổ sinh vật học biết code và có nhiều giáo sư đầu ngành dành rất ít thời gian đi thực địa mà chủ yếu lập trình, thiết lập các hệ thống dữ liệu trải rộng đến hàng triệu năm để có thể nhìn thấy được sự đa dạng hóa và tiến hóa của các loài.

Đối với các nhà khoa học, sự tồn tại 150 triệu năm của khủng long khiến con số 300.000 năm của loài người hiện đại thật nhỏ bé và có gì đó khiêm nhường khi nghiên cứu về chúng. Và đối với khán giả đại chúng, chứng kiến khủng long bước đi và gầm thét trên màn ảnh rộng, bởi những nỗ lực tuyệt vời của sự tỉ mỉ, khoa học và óc thẩm mỹ, là một sự nhún mình trước ý tưởng đi trước thời đại của Jurassic Park.

* Tham khảo:

 


Ý kiến bạn đọc (1):

  • Trả lời Mạnh Toàn (6/8/2018 5:17 PM): Phần phim mới ra Jurassic World: Fallen Kingdom có những khoảnh khắc hùng vĩ như khi ngước nhìn một chú khủng long cổ dài (gợi lại một cảnh ở phần đầu), giật gân như trường đoạn trốn thoát khỏi phòng quản lí trên đảo hay đượm buồn như khi tro bụi nhấn chìm hòn đảo công viên giải trí. Mặc dù vậy, bộ phim chưa thể bước ra khỏi ranh giới của một bộ phim bom tấn giải trí để mang lại một câu chuyện sâu sắc hơn với khán giả. Có lẽ việc chuyển tông từ một khu vực rộng lớn như hòn đảo trong phần một (2015) sang một khu vực nhỏ hẹp hơn đã tạo ra cảm giác hụt hẫng. Điều này biến sự nhỏ bé của con người giữa thiên nhiên trở thành một cuộc đấu trí giữa hai tạo vật lão luyện ngang hàng trong một không gian bức bối. Kịch tính tăng lên và cũng là một hướng đi lí thú nhưng lại mất đi vẻ đẹp của sự kì vĩ khi chứng kiến những kẻ khổng lồ giao chiến. Tựu chung, yếu tố hành động và spectacle trong thời đại CGI này không còn là điều gì quá xa lạ. Tuy nhiên, những chú khủng long trong Jurassic World mang lại một cảm giác gần gũi và thân thuộc như những chú chó khổng lồ vậy. Chúng đại diện cho thiên nhiên, và sự sinh tồn.