CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Tiếp bước Đức, Thụy Điển yêu cầu bắt buộc phải xuất bản truy cập mở, từ chối gia hạn hợp đồng với Elsevier

SSHPA (21-5-2018) — Chiến dịch đẩy mạnh đòi hỏi công bố mở, truy cập mở, các nghiên cứu để chia sẻ tri thức với xã hội ở Châu Âu ngày càng nóng rực lửa. Giữa tháng 5-2018, Thụy Điển đã rút tỉa kinh nghiệm từ đàm phán thắng lợi của Đức, từ chối gia hạn hợp đồng mua quyền truy cập CSDL các bài báo khoa học "xuất bản đóng" kiểu truyền thống của nhà xuất bản hàn lâm khổng lồ Elsevier (Nature News; doi:10.1038/d41586-018-05191-0).

Chiến dịch xuất bản mở đã bắt đầu từ vài thập kỷ nay, nhưng gần đây mới thực sự có được những thắng lợi quan trọng, và trước tiên vẫn ở Châu Âu. Cơ sở quan trọng nhất là lập luận cho rằng, các nghiên cứu có sử dụng ngân sách công cần phải được xuất bản mở để tất cả mọi người có thể truy cập và sử dụng. Mặc dù không ai cãi lý được xu hướng cần thiết nói trên, nhưng trên thực tế tới ngày nay cơ chế trả tiền đọc bài bị khống chế bởi các hợp đồng truy cập với các nhà xuất bản lớn vẫn đang ngự trị. Có vẻ như Châu Âu quyết định sẽ làm căng để chấm dứt tình trạng đối đầu này, và ngày càng ra tối hậu thư mạnh hơn với các nhà xuất bản danh tiếng, đang khống chế thị trường. NXB lớn nhất thế giới Elsevier liên tục bị đặt vào tầm ngắm, nhất là vào mùa ký lại các hợp đồng truy cập CSDL học thuật khổng lồ của họ.

Theo dữ liệu của UUK (2017)/BMC Med. 10, 124 (2012), khuynh hướng xuất bản mở theo vài mô hình khác nhau đang gia tăng rõ rệt, mặc dù chưa hề làm cho các chính phủ và giới khoa học Châu Âu hài lòng. (Xem ảnh)

Để thúc đẩy sự nghiệp xuất bản mở phụng sự xã hội, các trường đại học và viện nghiên cứu ở Châu Âu đã liên minh thành các nhóm đàm phán, ví dụ European University Association (Bỉ), VSNU (Hà Lan), Association of European Research Libraries (Hà Lan), v.v.. để chiến đấu với Elsevier, bắt họ phải thỏa thuận lại về điều khoản mở toang cánh cổng tri thức cho công chúng rộng rãi.

Ủy ban Châu Âu (EC) đặt ra hạn là tới 2020, tất cả nghiên cứu phải được xuất bản mở. Ở Thụy Điển, các nhà đàm phán cho lùi hạn này tới 2026, và Thụy Sĩ đặt hạn tới 2024.

Lan ra ngoài Châu Âu, một liên minh toàn cầu, được khởi xướng từ Đức có tên gọi OA2020, đã có được sự ủng hộ từ hơn 100 tổ chức học thuật khắp nơi trên thế giới quyết định từ bỏ hệ thống xuất bản khép kín, độc quyền bởi một số ít nhà xuất bản khổng lồ và quyết tâm thúc đẩy việc thanh toán để xuất bản mở. Ngày nay, Mỹ và Hàn Quốc đã gia nhập trào lưu này. Scholarly Publishing and Academic Resources Coalition (SPARC) cho rằng website Sci-Hub có một vai trò lớn trong việc thúc đẩy chiến dịch, cùng với nhiều hệ thống preprínts servers, và các trang web chia sẻ tài nguyên học thuật khác. Các quỹ nhà giàu hào phóng nhất với khoa học như Bill & Melinda Gates Foundation (https://gatesopenresearch.org) và Wellcome Trust (Nature News; 6-7-2016), đã sớm bắt buộc yêu cầu truy cập mở, và hợp tác với F1000Research từ rất sớm.

SSHPA cũng quan sát thấy hiện tượng sau đây. Nhà xuất bản đã chuyển đổi thành công sang định hướng mở, và hiện đang rất mạnh ở Châu Âu là MDPI của Thụy Sỹ, đã nhanh chóng "cướp trên giàn mướp" được những hợp đồng xuất bản oanh liệt từ tay Elsevier.

Cụ thể gần nhất là việc xuất bản tạp chí SCIE-indexed đã có gần một thế kỷ ấn hành thành công Medicina (khởi đầu từ năm 1920), với Journal Impact Factor 2016 là 0.802 và CiteScoreTracker 2017 (tháng 5) là 1.21. Trong hình có thể thấy, mới cuối 2017, măng-séc tạp chí vẫn còn ghi rõ ScienceDirect của Elsevier, nhưng tới các số đầu xuất bản của 2018, đã ghi rõ là MDPI, không giấu giếm sự hãnh diện về thắng lợi trước Elsevier. Trước đó, họ cũng thành công trong việc xuất bản cho tạp chí Scientia Pharmaceutica (khai sinh từ năm 1930) của Austrian Pharmaceutical Society (Áo), bắt đầu từ tập 84, số 3, năm 2016.

Cuộc tranh đấu xuất bản mở, truy cập mở ngày càng nóng bỏng, và sẽ còn hứa hẹn nhiều pha kịch tính. Chúng ta sẽ cùng chờ xem.


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (2):

  • Trả lời Thắng (5/23/2018 4:34 PM): Tuyệt vời! Mong nhận được nhiều cập nhật từ quý web.
  • Trả lời SSHPA (5/22/2018 6:52 PM): Theo báo cáo của Springer Nature: “In 2017, 77% of all Springer Nature publications with UK corresponding authors were published via gold OA, representing a 174% increase in gold OA articles from 2013 to 2017 for this group.” * Nguồn: http://www.stm-publishing.com/springer-nature-charts-rapid-growth-in-open-access-articles-by-uk-authors/