CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Phân loại các dạng phản biện mở

SSHPA (03-08-2018) - Trong nghiên cứu công bố năm 2017 trên F1000Research, tác giả Tony Ross-Hellauer (ĐH Göttingen, Đức) đã khảo sát một cách có hệ thống 122 định nghĩa về "phản biện mở" (Open Peer Review). Từ đó, ông đã đưa ra 7 định nghĩa lớn về phản biện mở như sau: 

  1. Mở định danh (Open identities): Người viết và người phản biện biết rõ về nhau. 
  2. Mở báo cáo (Open Reports): Báo cáo của phản biện được xuất bản cùng với báo cáo. 
  3. Mở tham gia (Open Participation): Quá trình phản biện được mở cho cộng đồng lớn hơn. 
  4. Mở tương tác (Open Interaction): Quá trình tương tác trực tiếp giữa người viết và người phản biện và giữa các phản biện được cho phép và khuyến khích. 
  5. Mở bản thảo (Open pre-review manuscripts): Bản thảo được mở ngay lập tức trước khi quá trình phản biện chính thức được diễn ra. 
  6. Mở bình luận cho phiên bản cuối cùng (Open Final-version Commenting): Bình xét và bình luận của bài được xuất bản được cho phép. 
  7. Mở platform (Open platforms): Quá trình phản biện được tách ra khỏi xuất bản và được thực hiện bởi một thứ ba, khác tổ chức thực hiện nhiệm vụ xuất bản.

(Nguồn: OpenUpHub)

Tác giả cũng đưa ra những nhận định về điểm mạnh và điểm yếu của mỗi dạng phản biện trên phương diện lý thuyết. Ví dụ, mở định dạng và mở báo cáo có thể giúp quá trình phản biện trở nên tốt hơn vì khi người phản biện hiểu là tên mình và báo cáo của mình được trưng bày cho công chúng thì họ phải thực hiện nhiệm vụ một cách chu đáo hơn. Hay việc mở bản thảo, mở tham gia và mở platforms có thể giúp giảm chi phí biên tập và thời gian bị lãng phí vì ban biên tập phải mất công tìm phản biện. Hoặc việc mở báo cáo có thể giúp những thông tin đáng quý từ quá trình phản biện được đến với công chúng và mở định danh cá nhân có thể làm minh bạch những định kiến của người phản biện. 

Ở một nghiên cứu khác cùng năm trên PLoS ONE, Tony và các đồng sự đã thực hiện khảo sát các nhà nghiên cứu về vấn đề này, qua đó thu được 3,062 phản hồi. Kết quả phân tích cho thấy hơn 60% các chuyên gia trong nghề nghĩ rằng khái niệm "Phản biện mở" nên trở thành một hình thức làm khoa học chính thống. Trong số 7 dạng phản biện mở đã nêu ở trên, người tham gia vào khảo sát bày tỏ sự đồng thuận nhiều nhất đối với: mở báo cáo, mở tương tác và mở bình luận cho phiên bản cuối cùng. Đa số người tham gia chống lại việc mở định danh cá nhân, họ cho rằng việc mở định danh có thể làm phản biện tồi đi. 

Kết luận của nhóm nghiên cứu của Tony Ross-Hellauer là phản biện mở là một hiện tương khoa học còn đang tiến hóa và cần phải tránh áp dụng linh hoạt khái niệm này sao cho phù hợp với từng ngành, từng lĩnh vực khác nhau. 


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (0):