CSDL NVSS: 657 tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Truyền thông khoa học cần nhớ về triết học khoa học

SSHPA (08-02-2019; Ngày mồng Bốn Tết Kỷ Hợi 2019) — Trái với mọi người thường nghĩ, kết quả khoa học trên thực tế thường rất lộn xộn, phức tạp và không bao giờ là một con đường trải nhựa thẳng tắp. Các dữ kiện được thu thập dần dần và ý nghĩa của một kết quả khoa học thường có tính chất ‘có thể’ nhiều hơn là ‘chắc chắn’.

Mặc dù vậy, đôi lúc chỉ cần một kết quả khoa học sai lệch hoặc được sử dụng sai lệch có thể để lại những hậu quả nặng nề, đặc biệt là khi gắn liền với đời sống người dân. Ví dụ một nghiên cứu năm 1998 trên The Lancet báo cáo về mối liên hệ giữa vaccine và bệnh tự kỉ đã gây ra mối hoài nghi về tiêm phòng cho trẻ nhỏ, bất chấp công bố này đã bị rút bài sau đó.

(Nguồn: Photo by Jon Tyson on Unsplash)

Theo tác giả Timothy Williamson (New College, University of Oxford, Anh) trong bài viết trên NewStatesman, truyền thông khoa học hiệu quả cần đạt được sự thành thật về bản chất của một luận điểm khoa học mà không làm người đọc bị ngập trong yếu tố kĩ thuật. Để có thể hiểu được khoa học thì người đọc cần phân biệt được 3 phạm trù:

  • Đối tượng
  • Bằng chứng về đối tượng
  • Lý thuyết về đối lượng

Sự nhầm lẫn giữa các phạm trù này có thể dẫn tới những hiểu nhầm tai hại như các nhà khoa học tạo ra trọng lực (các nhà khoa học tạo ra lý thuyết về trọng lực). Khi viết về khoa học, Timothy Williamson cho rằng sự lẫn lộn giữa các yếu tố, dù vô tình hay cố ý, đều gây ra hậu quả không đáng có. Chỉ có sự phân biệt rõ ràng giữa thực tế, bằng chứng và lý thuyết mới có thể giúp truyền tải khoa học tới công chúng một cách rõ ràng và dễ hiểu nhất.

*Tham khảo:

Timothy Williamson. In the post-truth world, we need to remember the philosophy of science. NewStatesman.


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (0):