CSDL NVSS: 657 tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Tại sao chúng ta cần thêm nữa phê bình văn hóa

SSHPA (11-03-2019) — Mảng báo chí phê bình văn hóa không chỉ đơn thuần là việc giới thiệu bộ phim nào đáng xem hay cuốn sách nào đáng đọc, mà các bài viết văn hóa giải thích với người đọc về văn hóa của xã hội hiện tại.

Theo Todd VanDerWerff trong bài viết Why cultural criticism matters trên Vox, một tác phẩm điện ảnh là sản phẩm cộng tác của rất nhiều người: đạo diễn, diễn viên, quay phim, dựng phim, thiết kế trang phục, đồ họa, hay trường quay. Vì vậy, dù chịu sự quản lý từ đạo diễn hay nhà sản xuất, mỗi bộ phim đều ẩn chứa các giá trị tiềm thức của một nền văn hóa. Ngay cả nhà làm phim cũng thường không nhận thức được các giá trị này. Câu chuyện về King Kong (1933) là một ví dụ điển hình. Mặc dù bản thân những người tạo nên hình tượng kinh điển này phủ nhận tính ngụ ngôn của bộ phim thì King Kong vẫn được xem là một ẩn dụ nổi tiếng cho vấn đề nô lệ. Và để nhìn thấy được sự ẩn dụ đó, chúng ta cần nhiều hơn lời nhận xét tốt xấu đơn thuần từ các nhà phê bình.

(Nguồn: Wikipedia)

Vì vậy, trách nhiệm của công việc phê bình còn là khai thác được giá trị của một tác phẩm với xã hội và văn hóa đương đại: kể với người đọc những điều học chưa biết về quá trình làm phim, đặt bộ phim vào bối cảnh của nền văn hóa, và bàn về cách bộ phim ấy kết nối với các ý tưởng, quan điểm khác. Khi bộ phiên bản mới của King Kong ra mắt trong Kong: Skull Island (2017), các nhà phê bình không còn nhắc về chủ đề nô lệ nữa mà gợi về chiến tranh Việt Nam thông qua bối cảnh năm 1973, và các thước phim đều gợi lại những bộ phim chiến tranh Việt Nam kinh điển, và câu chuyện về người Mỹ đối chọi với ‘cái khác’.

Tuy vậy, dụng ý của vị đạo diễn là gì? Thật khó có thể trả lời chính xác. Với số lượng phim khổng lồ được ra rạp, lên sóng truyền hình, hay trên dịch vụ như Netflix hàng năm, thật khó để một nhóm người có thể bàn hết được tiềm thức của hàng trăm triệu người. Tại Mỹ, vẫn còn đó những vấn đề như địa lý, sắc tộc, hay phương pháp, tuy nhiên, VanDerWerff đánh giá vẫn cần nhiều hơn nữa các bài viết phê bình văn hóa.

Trong khi đó, thành công của Em chưa 18 (2017) hay Những tháng năm rực rỡ (2018) chạm đến điều gì trong tiềm thức người Việt?

*Tham khảo: Todd VanDerWerff. (2018). Why cultural criticism matters. Vox.


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (1):

  • Trả lời TM: In a class on Pop Culture that I took, we studied the film Godzilla and compare the Japanese and American version. The original Japanese version was considered to be an attempt of Japanese people to reconcile with the fact that the atomic bombs were dropped on them. In the American versions, there was no references to WWII, it is purely about the monster eating people. Later versions of Godzilla become even more shallow. It is a fact that the CULTURE INDUSTRY takes an icon that was imbued with so much meaning, symbolism even ideologies and dumbs it down to the most absurd level. In this particular case of Godzilla, the Marxism-inspired school of thoughts on the negative impact of popular culture remains relevant.