CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Lấy dân làm gốc: các yếu tố dân chủ trong chính trị của Nho giáo truyền thống ở Việt Nam

SSHPA (24-07-2019) — Những nghiên cứu trên thế giới về mối quan hệ, khả năng tương thích giữa dân chủ và Nho giáo đưa ra các quan điểm khác nhau, nhưng tập trung cách tiếp cận phổ biến: Nho giáo tại Trung Quốc hoặc khu vực Đông Á và dân chủ có nguồn gốc phương Tây. Chưa có nhiều nghiên cứu từ bối cảnh các quốc gia nhỏ hơn như Việt Nam, vốn có những nét văn hóa tương đồng với Trung Quốc, và là nơi có sự ảnh hưởng của cả tư tưởng Nho giáo và dân chủ được cảm nhận một cách rộng rãi.

Hai tác giả đến từ Viện Triết học, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam là Nguyễn Tài ĐôngHồ Mạnh Tùng đã tìm hiểu sự tồn tại của các yếu tố dân chủ thông qua quan niệm “lấy dân làm gốc” của Nho giáo truyền thống, thể hiện trong những văn bản cổ đại của Việt Nam, đặc biệt là những lời nói của giới cầm quyền phong kiến được lưu truyền.

Nghiên cứu với tên gọi People as the Roots (of the State): Democratic Elements in the Politics of Traditional Vietnamese Confucianism được công bố trên tạp chí Journal of Nationalism, Memory and Language Politics [Scopus, 2018 CiteScore = 0.33] thuộc nhà xuất bản De Gruyter.

Qua những ví dụ lịch sử về những nhà cầm quyền phong kiến Việt Nam luôn đề cao giá trị ý chí của nhân dân, thương dân và bảo đảm cuộc sống an bình của dân, nghiên cứu này đã tìm hiểu quan niệm lấy dân làm gốc, cho thấy các yếu tố dân chủ trong tư tưởng Nho giáo đã luôn tồn tại ở những mức độ có khả năng quan sát được trong xã hội Việt Nam truyền thống.

(Nguồn: Pixabay)

Tuy nhiên, những yếu tố này không phản ánh đầy đủ tư tưởng dân chủ hiện đại, theo nghĩa là quyền và lợi ích của cá nhân được thể chế hóa và bảo vệ bởi pháp luật, mà chỉ nên được xem là dấu hiệu của “dân chủ làng xã”.

Mặc dù quan niệm “lấy dân làm gốc” là cần thiết trong xây dựng chế độ dân chủ, không có nghĩa có thể trực tiếp tiến đến nền dân chủ hiện đại. Quá trình quá độ từ dân chủ làng xã tới dân chủ hiện đại diễn ra trơn tru hơn cần có sự phát triển của một xã hội vững mạnh nhờ sự đóng góp sức lực và ý chí của số đông người dân.

(Nguồn: By Nick Youngson/CC BY-SA 3.0)

*Thông tin thư viện (APA):

Nguyen, T. D., & Ho, M. T. (2019). People as the roots (of the State): Democratic elements in the politics of traditional Vietnamese Confucianism. Journal of Nationalism, Memory & Language Politics, 13(1), 90-110. DOI: 10.2478/jnmlp-2019-0001

Hoàng Lê Ngọc Anh (hoanglengocanh1996@gmail.com)


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (1):

  • Trả lời Hoang Q. (7/25/2019 2:21 AM): Dù các tác giả tình cờ hay hữu ý, thì phát biểu “Quá trình quá độ từ dân chủ làng xã tới dân chủ hiện đại diễn ra trơn tru hơn cần có sự phát triển của một xã hội vững mạnh nhờ sự đóng góp sức lực và ý chí của số đông người dân” vẫn là một mệnh đề mang tính chất đệ quy lô-gich.