CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Về cơ sở khoa học của một nhận định khoa học

SSHPA (18-8-2019) — Trong khi viết các bài nghiên cứu, đánh giá và bình luận khoa học, các tác giả thường xuyên phải đưa ra các nhận định. Những đánh giá, bình luận đó có lúc vững vàng, có khi mỏng manh dễ vỡ. Có khi thông tin chính xác, nhưng cũng lại có khi dẫn chiếu nguồn khó kiểm chứng.

Thế mới sinh ra bài viết rất lý thú có tựa đề "Can It Really Be True That Half of Academic Papers Are Never Read?" trên Chronicle ngày 1-6-2018 của Gs. Arthur G. Jago (https://scholar.google.com/scholar?&q=%22Arthur+G.+Jago%22&btnG=). Xem Google Scholar thì không nghi ngờ gì, Arthur là một tác giả rất uy tín, với nhiều tác phẩm có cả ngàn trích dẫn.

Bài viết dài và thú vị, nên xin nhường các chiêm nghiệm cho độc giả, ở đây chỉ xin nói về một loạt chi tiết tác giả cho thấy một trong những lập luận quan trọng, thu hút, nhưng không có căn cứ đã đi xa đến thế nào.

Trước tiên Chronicle có bài (https://www.chronicle.com/article/We-Make-Tenure-Decisions/242937) nói rằng "Ít nhất một nghiên cứu phát hiện ra rằng một bài báo hàn lâm trung bình chỉ được được bởi 10 người, và một nửa số bài hàn lâm không bao giờ được đọc cả."

Arthur ngờ rằng điều này sai. Đầu tiên lời quả quyết và mức độ "tỉ mỉ" của nó thật đáng kinh ngạc. Thứ nữa, thật khó tưởng tượng ra cách thiết kế nghiên cứu nào để có thể xác định thực chứng rằng có những nghiên cứu "không bao giờ có ai đọc".

Thế là Aurthur liên lạc với tác giả, và tác giả liền cung cấp "nguồn". Đó là một bài báo trên tạp chí Smithsonian. Đúng là bài báo có nói 50% số nghiên cứu xuất bản không bao giờ có ai đọc ngoài tác giả, phản biện và biên tập tạp chí. Nhưng nguồn của bài Smithsonian lại chỉ đến nguồn dữ liệu của Indiana University, nhưng thông tin phản ánh lại không chuẩn.

Hỏi tiếp thì tác giả bài trên lại dẫn đến một nguồn là bài đăng năm 2007 của tác giả Lokman Meho trên Physics World, một tạp chí ở London.

Arthur liền hỏi Meho nguồn cho thống kê được dẫn chiếu, thì ông ấy trả lời "phát biểu này được bỏ thêm vào bài của tôi bởi tay bút biên tập của tạp chí vào lúc xuất bản và rất không may là tôi không hỏi lại ông ta thông tin lấy từ đâu trước khi xuất bản bài."

Bài của Meho đã được trích dẫn hơn 300 lần, tức là có ảnh hưởng rất lớn.

Không đầu hàng, Arthur tiếp tục liên lạc người biên tập của Physics World vào nămm 2007. Ông ấy khẳng định đúng là ông ấy bỏ câu đó vào trong bài trong khi biên tập. Thông tin đó là từ nguồn cung cấp cho ông ấy trong một khóa tập huấn về truyền thông khoa học tại Imperial College London năm 2001.

Arthur lại cố gắng liên lạc với người giảng khóa học đó, nay đã hưu trí, và nhận được phản hồi là không có nguồn nào chính xác cả. Ông ấy mang máng rằng mọi thứ đưa ra trong khóa học đều có nguồn, nhưng liệu ông ấy có kiểm tra nguồn trước khi công bố thông tin ra không, thì ông ấy chẳng dám chắc.

Người biên tập Physics World gợi ý có thể Imperial College lấy thông tin từ một bài báo trên Science năm 1991. Tuy nhiên, bài báo trên Science không hề nói về các nghiên cứu "không được đọc" mà về các nghiên cứu "không được trích dẫn". Hai chuyện này chẳng có gì giống nhau.

Thực ra thì 2010 có bài trên Nature được chỉ ra không có trích dẫn nào, nhưng có 1500 lượt đọc và 500 lượt download. Nghịch lý ở chỗ khi có bài nói về bài báo tính chất "không được trích dẫn" thì bài báo đó đã chuyển trạng thái sang "đã được trích dẫn".

Chuyện lòng vòng dẫn chiếu này quả như một mê cung, và rốt cục chẳng ai trả lời được thông tin có sức nặng ghê gớm đó có thực có cơ sở khoa học hay không. Ít nhất thì Arthur đã điều tra rất nghiêm túc, và không thể nào kết luận.

Kết thúc bài báo, Arthur đã rất hài hước tự nhận mình là một giáo sư của University of Missouri at Columbia, người đã xuất bản nhiều bài nghiên cứu trên cả những tạp chí rất uy tín, "nhưng không có nhiều người đọc" như Organizational Behavior and Human Decision Processes. Điều này hoàn toàn ngược với thống kê Google Scholar của ông cung cấp. Ông được đọc rất nhiều và trích dẫn rất nhiều.

*Nguồn: https://www.chronicle.com/article/Can-It-Really-Be-True-That/243564


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (1):

  • Trả lời Manh Ho (8/19/2019 8:29 PM): Từ trước đến nay đều nghe đến con số 50% đấy. Luôn có chút ngờ vực. Cảm ơn tác giả Arthur và SSHPA.