CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Niềm tin và thực phẩm hiện đại tại Việt Nam

SSHPA (17-11-2019; Nguyễn Thanh Dung - YRC, Đại học Ngoại thương) — Các hệ thống liên quan đến thực phẩm trong xã hội phương Tây đã phát triển từ truyền thống đến hiện đại, sau đó là hậu hiện đại. Đặc trưng của hệ thống hậu hiện đại là sự mất niềm tin của người tiêu dùng do thiếu tiếp xúc trực tiếp với sản phẩm và lo ngại về các biện pháp công nghiệp hóa. Quá trình hiện đại hóa tạo ra sự tách biệt giữa sản phẩm và người tiêu dùng, đòi hỏi người tiêu dùng thay đổi thói quen lựa chọn sản phẩm từ phương pháp trực tiếp sang gián tiếp.

(Nguồn: Image by Thu Truong from Pixabay)

Việt Nam, cùng với quá trình phát triển kinh tế của mình, cũng không nằm ngoài quy luật trên. Cụ thể, ngành thực phẩm tại Việt Nam đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của những yếu tố như tự do hóa kinh tế, đô thị hóa và đời sống được cải thiện. Lượng thực phẩm tiêu thụ gia tăng dẫn tới sự chuyển dịch từ hình thức tự cung tự cấp sang cơ chế thị trường. Điều này đã tạo điều kiện cho sản xuất trong nước cũng như nhập khẩu thực phẩm phát triển. Để đáp ứng nhu cầu của thị trường, chất hóa học (phân bón, thuốc trừ sâu, chất bảo quản) được sử dụng ngày càng nhiều trong sản xuất, cùng với sự xuất hiện của ngành công nghiệp chế biến thực phẩm và các siêu thị trong lĩnh vực bán lẻ. Tuy nhiên, có một thực tế là số lượng các vụ bê bối chất lượng trong lĩnh vực thực phẩm gia tăng nhanh chóng.

Cuối năm 2018 vừa qua, các tác giả Muriel Figuié, Paule Moustier, Nicolas Bricas (French Agricultural Research Centre for International Development – CIRAD & University of Montpellier, Pháp) và Nguyễn Thị Tấn Lộc (Viện Nghiên cứu Rau quả, Việt Nam) đã  công bố bài nghiên cứu với tựa đề Trust and Food Modernity in Vietnam.

Bài viết được xuất bản trong cuốn sách Food Anxiety in Globalising Vietnam thuộc Palgrave Macmillan, Singapore. Các phân tích của nhóm tác giả dựa trên dữ liệu từ chuỗi các nghiên cứu được thực hiện trong 15 năm qua trong chương trình hợp tác MALICA giữa Pháp và Việt Nam, giữa 3 cơ quan quan trọng: French Agricultural Research Centre for International Development – CIRAD, Pháp; Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam và Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp Nông thôn – IPSARD, Việt Nam.

Chuỗi các nghiên cứu này đã sử dụng các phương pháp thu thập dữ liệu khác nhau như: bảng hỏi, khảo sát định tính và định lượng, thảo luận nhóm tập trung và liệt kê tự do, để thu thập dữ liệu về các vấn đề thực phẩm tại các Việt Nam.

Văn hoá Á Đông cho rằng ăn uống là cách duy trì sức khỏe, thậm chí là chữa bệnh. Trớ trêu thay, thực phẩm ngày nay dấy lên nỗi lo là nguyên nhân gây bệnh. Hầu hết người dân Việt Nam cho rằng chất lượng bữa ăn đã tăng lên, nhưng hơn một nửa số người được khảo sát cũng lo lắng thực phẩm hiện nay không an toàn cho sức khỏe. Nỗi lo lắng xuất phát từ giá trị dinh dưỡng của thức ăn, và đặc biệt là hàm lượng chất hóa học có trong thực phẩm hàng ngày. Bất chấp điều đó, người dân vẫn phải mua, nấu, ăn và chia sẻ thức ăn.

(Nguồn: Image by Haynie C. from Pixabay)

Vậy điều gì khiến người Việt có niềm tin vào một loại thực phẩm? Thứ nhất, phần lớn người dân an tâm khi ăn ở nhà, chủ yếu do cách thức họ chế biến thực phẩm. Thứ hai, cách lựa chọn có thể ảnh hưởng tới chất lượng của thực phẩm. Trước hết là thực phẩm tươi, tiếp đó là được mua ở chỗ quen. Hiện nay, thị trường truyền thống vẫn chiếm ưu thế so với các kênh hiện đại như siêu thị. Khác với chợ truyền thống, siêu thị có quy trình kiểm định chất lượng và bán hàng khác biệt: sản phẩm được bọc sẵn và được bán bởi những nhân viên khác nhau, trong khi khâu kiểm định chất lượng được giao cho một bên thứ 3. Tuy nhiên, sản phẩm được bán tại siêu thị cũng ngày càng được tin dùng hơn nhờ lợi thế thương hiệu và giá cả.

Chất lượng thực phẩm luôn là một trong những vấn đề được quan tâm hàng đầu tại các quốc gia. Với Việt Nam, các cơ quan quản lý cần xây dựng cơ chế kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt để phân biệt thực phẩm tốt /có hại cho sức khỏe và khuyến khích phát triển các mô hình nông nghiệp và chăn nuôi sạch vì lợi ích của người tiêu dùng và môi trường sống của con người.

*Thông tin thư viện (chuẩn APA)

Figuié, M., Moustier, P., Bricas, N., & Nguyen T. T. L. (2019). Trust and food modernity in Vietnam. In: J. Ehlert, N. Faltmann (Eds.), Food Anxiety in Globalising Vietnam (pp. 139-165). Singapore: Palgrave Macmillan.

Nguyễn Thanh Dung (CLB Sinh viên nghiên cứu khoa học - YRC, Đại học Ngoại thương, Hà Nội)


Ý kiến bạn đọc (2):

  • Trả lời Vu T Hanh (11/18/2019 10:24 AM): Bài viết hay, ý nghĩa đặc biệt trước thưc trang thực phẩm bẩn đang phổ biến tại Việt Nam. Cảm ơn bạn Dung và các tác giả!
  • Trả lời Hoang Q (11/18/2019 12:45 AM): Thông tin khoa học rất có ích. Cảm ơn bạn Thanh Dung giới thiệu, và đặc biệt là các tác giả.