CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Kẻ về nhì vẫn vĩ đại như thường

SSHPA (08-12-2019; đóng góp: Nguyễn Thanh Thanh Huyền - trường ĐH Ngoại thương) — Theo bản thảo nghiên cứu mới của hai tác giả Carolyn Stein và Ryan Hill (Massachusetts Institute of Technology), thành quả của ‘những người về nhì vĩ đại’ thực tế vẫn được cộng đồng khoa học công nhận và tán thưởng.

Nội dung bài nghiên cứu đã được tóm lược trong bài viết Scooped in science? Relax, credit will come your way đăng tải trên tạp chí Nature. Nghiên cứu của các nhà khoa học MIT đã đem lại góc nhìn khác về hoàn cảnh của những nhà nghiên cứu có phát kiến bị người khác ‘nẫng tay trên’, vốn thường được coi là thiếu may mắn.

(Nguồn: Image by TeeFarm from Pixabay)

Thế giới khoa học luôn có một lịch sử cạnh tranh khốc liệt cho vị trí tiên phong. Charles Darwin đã phải nhanh chóng công bố tác phẩm kinh điển của ông On the Origin of Species (Nguồn gốc của muôn loài) sau khi nhận được bản thảo có ý tưởng tương tự của Alfred Russel Wallace. Isaac Newton, Gottfried Wilhelm Leibniz và những người đã hỗ trợ họ phải tranh cãi xem ai là cha đẻ của ngành giải tích. Tranh cãi thì nhiều nhưng chẳng ai biết được thành quả sẽ được phân chia như thế nào giữa các bên. Các mô hình lý thuyết phân tích những cuộc chiến bằng sáng chế thường giả định rằng người chiến thắng sẽ được tất cả nhưng thực tế không phải vậy.

Các nghiên cứu với mục đích tương tự như bản thảo Scooped! Estimating Rewards for Priority in Science của Carolyn Stein và Ryan Hill đều gặp một vấn đề chung: Khi thành quả nghiên cứu bị người khác công bố, các nhà khoa học sẽ bỏ đi hết những công sức lâu nay của họ và chuyển sang hướng nghiên cứu khác mà kết quả của nó khó có thể dùng để so sánh với nghiên cứu cũ. Để có được một mốc so sánh công bằng, Hill và Stein sử dụng Protein Data Bank (PDB), nơi trữ hơn 150,000 mẫu cấu trúc protein và phân tử sinh học. Các nhà khoa học sẽ gửi mẫu của họ vào bộ dữ liệu này trước cả khi công bố kết quả trên tập san (mẫu sẽ bị chuyển đi ngay thời điểm công bố bài báo). Đây là cách giúp các nhà nghiên cứu theo dõi được hơn 1630 cuộc đua giữa những nghiên cứu nhập những mẫu giống hệt hoặc tương tự nhau từ năm 1999 và 2017.

Kết quả chỉ ra cái giá của việc thành quả nghiên cứu bị người khác công bố trước lại khá bình thường. 2.5% sẽ có thể không xuất bản kết quả nghiên cứu, mặc dù chúng có thể tìm được chỗ trong các tập san ít danh tiếng hơn. Trong 100 trích dẫn, công bố đầu tiên nhận khoảng 58 trích dẫn, không lớn hơn mấy con số 42 của bài báo thứ 2. Dù vậy, khi được hỏi về ảnh hưởng của việc bị công bố trước, các nhà khoa học tỏ ra không mấy lạc quan như kết quả của bộ dữ liệu cho thấy. Các nhà khoa học phóng đại việc mình bị đánh bại trong cuộc đua, và cho rằng nghiên cứu sau chỉ nhận được 29 trích dẫn.

Một kết quả đáng chú ý khác liên quan đến xuất xứ của các công trình. Nếu công bố thứ hai đến từ những trường đại học có danh tiếng, họ vẫn sẽ được trích dẫn nhiều hơn. Và tất nhiên, nếu một cơ quan danh tiếng có công bố đầu tiên, họ sẽ đạt tỷ lệ trích dẫn rất cao.

(Nguồn: Image by Steve Buissinne from Pixabay)

Nghiên cứu trên cũng chưa khám phá hết được ảnh hưởng tâm lý của việc bị ‘nẫng tay trên’ trong nghiên cứu khoa học. Ví dụ như trường hợp của Venki Ramakrishnan và Ada Yonath, hai nhà khoa học đạt giải Nobel Hóa học năm 2009. Ramakrishnan đã buồn bã cả tháng liền khi thấy kết quả nghiên cứu về cấu trúc của ribosome tương tự với mình được nhóm của Yonath công bố trên Cell. Mất đến vài tuần sau bài báo của nhóm Ramakrishnan mới được đăng trên Nature, và thậm chí còn nhận gấp đôi lượng trích dẫn.

Trong khi đó, 2 nhà nghiên cứu gen nổi tiếng là Sydney Brenner và Francis Crick lại có kiểu phấn khích lạ đời khi nghiên cứu giải mã DNA của mình bị ‘nẫng’ bởi Marshall Nirenberg vào năm 1961. Trong bài viết The Thrill of Defeat trên Nautilus, Bob Goldstein mô tả cảm xúc của những người vừa nghe tin công sức của mình chính thức bị vứt xó là một niềm vui đầy xúc động. Đối với Brenner và Crick, kết quả của Nirenberg cực kì quan trọng, và nó tạo điều kiện để họ có thể bỏ qua một vấn đề và có tiếp tục khám phá các vấn đề quan trọng hơn.

Nguyễn Thanh Thanh Huyền (Đại học Ngoại thương, Hà Nội)


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (0):