CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Thu hồi đất quy mô lớn, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và nạn phá rừng

SSHPA (Lương Anh Phương; 11-01-2020) — Tài nguyên rừng đóng vai trò quan trọng trong đời sống kinh tế, xã hội của con người. Tuy nhiên, chính các hành vi kinh tế của con người lại đang hủy hoại rừng ngày càng mạnh hơn. Năm 2019 vừa qua, các đám cháy do đốt rừng làm kinh tế tại Amazon đã thiêu rụi khoảng 906.000 hecta. Việc nhà nước cấp đất, chuyển nhượng hoặc cho nhà đầu tư thuê nhằm thực hiện các dự án liên quan đến nhà nước được gọi là tô nhượng đất kinh tế, một trường hợp đặc biệt của thu hồi đất trên quy mô lớn. Đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng mất rừng trên diện rộng. Một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ vấn đề trên là Campuchia, đất nước đứng thứ hai trên thế giới về số lượng vụ tô nhượng đất kinh tế.

Đầu năm 2020, bốn tác giả Nicholas R. Magliocca (University of Alabama, Hoa Kỳ), Khúc Văn Quý (Đại học Phenikaa, Việt Nam), Ariane de Bremond (University of Bern, Thuỵ Sĩ), Evan Ellicott (University of Maryland, Hoa Kỳ) đã công bố các kết quả nghiên cứu mới về mối quan hệ giữa tàn phá rừng và chuyển đổi mục đích sử dụng đất gây ra bởi tô nhượng đất kinh tế. Bài viết Direct and indirect land-use change caused by large-scale land acquisitions in Cambodia được đăng trên tạp chí Environmental Research Letters [JIF 2018 = 6.192; CiteScore 2018 = 6.1] của nhà xuất bản IOPScience.

Nhóm tác giả đã sử dụng dữ liệu từ 210 vụ tô nhượng đất kinh tế thu thập từ Open Development Cambodia (ODC), một tổ chức phi chính phủ tại Campuchia. Nhóm đã quan sát về sự thay đổi của rừng thông qua sự khác nhau về không gian và thời gian của từng vụ tô nhượng đất kinh tế nhằm xác định phương thức chuyển đổi mục đích sử dụng đất trực tiếp hay gián tiếp. Tiếp đó, dựa trên các tính toán lượng tài nguyên rừng bị mất đi, 114 trường hợp chuyển đổi gián tiếp đã được chọn ra.

Kết quả phân tích đã chỉ ra các tác động từ việc sử dụng đất được thu hồi trên quy mô lớn có thể vượt xa ranh giới về thời gian, không gian và cường độ. Trong giai đoạn 2000 – 2016, Campuchia đã mất khoảng 1,6 triệu hecta rừng. Trong đó, tính đến 2016, 0,45 triệu hecta rừng bị mất là do tô nhượng đất kinh tế; việc chuyển đổi sử dụng đất gián tiếp cũng làm mất thêm 0,05 – 0,17 triệu hecta đất rừng nữa.

Điều này cho thấy tổng lượng đất bị chuyển đổi mục đích sử dụng do thu hồi đất trên quy mô lớn có thể đang bị đánh giá thấp hơn trên phạm vi toàn cầu. Khả năng biến đổi của việc thu hồi đất trên quy mô lớn vượt xa các giới hạn cho phép của nó, dẫn tới những thay đổi về kinh tế xã hội tại nông thôn như: tiểu nông nhập cư, lấy đất đầu cơ, hoặc huỷ bỏ các thoả thuận chiếm hữu đất; và từ đó dẫn đến việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất trực tiếp hoặc gián tiếp.

(Nguồn: Image by Konevi from Pixabay)

Nhóm nghiên cứu đã nêu lên nghi vấn về tính hiệu quả của các chính sách quản lý của Campuchia và đưa ra khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách cần tính toán đúng tác động của thu hồi đất quy mô lớn trên toàn cầu nhằm thiết kế bộ chính sách giảm thiểu tối đa tác động của thu hồi đất quy mô lớn đối với môi trường rừng.

*Thông tin thư viện (APA):

Magliocca, N. R., Q. Van Khuc, E. A. Ellicott, and A. de Bremond. (2020). Direct and indirect land-use change caused by large-scale land acquisitions in Cambodia.  Environmental Research Letters, DOI: 10.1088/1748-9326/ab6397

Magliocca, N. R., Q. Van Khuc, E. A. Ellicott, and A. de Bremond. (2019). Archetypical pathways of direct and indirect land-use change caused by Cambodia’s economic land concessions. Ecology and Society, 24(2), 25, DOI: 10.5751/ES-10954-240225.

Lương Anh Phương (Đại học Ngoại thương, Hà Nội)


Ý kiến bạn đọc (1):

  • Trả lời Hoang VQ (1/15/2020 12:36 AM): Một nghiên cứu rất giá trị và công phu của tác giả Khúc Văn Quý. Xin chúc mừng nhiệt liệt!