CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Bình duyệt học thuật cho các tạp chí “săn mồi”

SSHPA (12-03-2020) — Vào ngày 11-3-2020, tác giả Richard Van Noorden đã phơi bày vấn đề bình duyệt học thuật cho các tạp chí ‘rởm’ trong bài viết Hundreds of scientists have peer-reviewed for predatory journals trên Nature.

Thông thường, tạp chí “rởm” rất dễ nhận biết vì họ thường sẽ xuất bản tất cả các bản thảo nhận được mà không cần bình duyệt với điều kiện tác giả phải trả một khoản phí nhất định. Tuy nhiên, vẫn có những tạp chí ‘rởm’ thực hiện quy trình bình duyệt, và tất nhiên, với một tiêu chuẩn rất thấp.

Theo một kết quả nghiên cứu mới được đăng tải trên bioRxiv, những người được các tạp chí ‘rởm’ mời bình duyệt thường là các nhà khoa học trẻ, ít kinh nghiệm và đến từ các quốc gia thu nhập thấp tại Châu Phi hoặc Trung Đông. Thậm chí, ngay cả khi người bình duyệt bỏ nhiều công sức để nhận xét bài viết, với mong muốn bài bình duyệt của mình sẽ giúp chất lượng của tác phẩm tăng lên; các tạp chí ‘rởm’ vẫn sẵn sàng bỏ qua ý kiến của họ.

Kết quả phân tích trên cho thấy hàng trăm nhà khoa học đăng kí hồ sơ trên CSDL các tay bút bình duyệt Publons đã từng bình duyệt cho các tạp chí ‘rởm’: ít nhất 6000 bài bình duyệt cho hơn 1000 tạp chí ‘rởm’ khác nhau.

(Nguồn: Imaged by Free-Photos from Pixabay)

Sau khi bắt đầu hoạt động từ năm 2013, nhóm vận hành Publons đã nhận thấy một số người dùng bắt đầu đăng tải bài các báo cáo bình duyệt cho các tạp chí đáng ngờ. Vì vậy, họ đã phối hợp cùng các nhà nghiên cứu tại Swiss National Science Foundation (SNSF) và University of Bern, Thụy Sĩ để thực hiện điều tra trên quy mô lớn.

Nhóm nghiên cứu đã chỉ ra ít nhất 10% tạp chí trong danh sách tạp chí ‘săn mồi’ của Cabells có bài bình duyệt được đăng tải trên Publons. Tuy nhiên, các tác giả nghiên cứu cũng lưu ý khả năng một số nhầm lẫn giữa một tạp chí ‘rởm’ với một tạp chí chính thống nhưng thiếu nguồn lực. Sự lẫn lộn này có lẽ khiến nhiều nhà khoa học không nhận ra mình đang bỏ công vô ích cho các tạp chí 'rởm'. Tuy nhiên, cũng có những nghi ngờ rằng có những nhà nghiên cứu không quan tâm tới chất lượng tạp chí mà chỉ nhằm làm dày hồ sơ của mình.

Để giải quyết vấn đề này, Publons hiện cung cấp các hướng dẫn cho người dùng cách nhận biết đâu là tạp chí mạnh, đạo đức và uy tín. Đồng thời, kể từ tháng 7/2019, các bảng xếp hạng các cây bút bình duyệt hay các nhà biên tập năng suất sẽ chỉ tính các báo cáo cho các tạp chí thuộc danh mục Web of Science Core Collection.

Hiện nay, nhóm nghiên cứu đang tiếp tục lên kế hoạch thực hiện điều tra nội dung các báo cáo bình duyệt của cả tạp chí ‘rởm’ và các tạp chí chính thống, dựa trên dữ liệu do Publons cung cấp.

*Tham khảo:

Noorden, R. V. (2020). Hundreds of scientists have peer-reviewed for predatory journals. Nature, DOI: 10.1038/d41586-020-00709-x

Lương Anh Phương (Đại học Ngoại thương, Hà Nội)


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (0):