CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Thay đổi theo dòng chảy lịch sử của án tử hình

SSHPA (2-4-2020) — Để có góc nhìn khái quát nhất về sự chuyển đổi của bản án tử hình ở Việt Nam qua từng giai đoạn lịch sử cũng như hiểu rõ hơn về cơ cấu thi hành, chức năng và tính nhân đạo của nó, tác giả Trần Kiên (Khoa Luật - Đại học Quốc Gia Hà Nội và Viện Nghiên cứu Phát Triển Xã Hội) và Vũ Công Giao (Khoa Luật - Đại học Quốc Gia Hà Nội ) đã tiến hành nghiên cứu để tìm hiểu và làm rõ về đề tài này.

Bài nghiên cứu The Changing Nature of Death Penalty in Vietnam: A Historical and Legal Inquiry (tạm dịch: Sự thay đổi của bản án tử hình ở Việt Nam: Góc nhìn lịch sử và pháp luật) đã được duyệt đăng trên tạp chí Societies (NXB MDPI, ESCI) sau gần 5 tháng phản biện.
 

 

Các tác giả đã chỉ ra việc xác định được hệ thống luật pháp bắt đầu hình thành vào khoảng thời gian nào là rất khó. Nhưng dựa vào những tư liệu cổ, ta có thể thấy hệ thống luật pháp Việt Nam đã được ban hành vào các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần, Lê và Nguyễn với một số bộ luật cổ tiêu biểu như: Hình Thư, Quốc Triều, Quốc triều Hình Luật hay còn được gọi là bộ luật Hồng Đức và sau cùng là Hoàng Việt Luật Lê còn được gọi là luật Gia Long. Phần lớn các bộ luật được xây dựng và phân chia dựa trên một hệ thống chính với 5 mức độ khác nhau (xuy, trượng, đồ, lưu, tử) và trong đó án tử nặng nhất là chu di tam tộc. Nhìn chung luật pháp Việt Nam thời phong kiến cực kì hà khắc, đa phần là các án tử hình và được sử dụng như là một công cụ để bảo vệ quyền lực của vua, chúa thời bấy giờ.

Vào giai đoạn thời kì Pháp thuộc, pháp luật Việt Nam được xây dựng trên một hệ thống pháp luật mới dựa trên chính nghĩa và công bằng (The civil law tradition), trong đó việc hành quyết tù nhân không còn được xem như là một công cụ của các nhà cầm quyền mà thay vào đó bản án này trở thành cán cân của công lý. Bên cạnh đó việc xét xử tội phạm được phân ra thành ba cấp độ khác nhau nhằm giảm thiểu việc hành quyết phạm nhân.

Cách mạng tháng Tám năm 1945 được đã đánh dấu cột mốc chuyển mình của đất nước sau khi hoàn toàn thoát khỏi ách đô hộ thực dân xâm lược và thành lập nhà nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà. Sự chuyển đổi này đồng thời góp phần xây dựng một hệ thống luật pháp mới. Tuy nhiên vào khoảng thời gian này, nhà nước Việt Nam vừa mới thành lập và vẫn còn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn như chiến tranh nên chính phủ phải giữ lại các chính sách luật pháp cũ cũng như án tử hình của thời kỳ Pháp thuộc. Bên cạnh đó việc hành quyết phạm nhân vẫn được xem như là một chính sách hiệu quả nhằm giữ vững an ninh, trật tự. Để thi hành và xử án thì chính phủ lâm thời đã ra sắc lệnh thành lập Toà án nhân dân và mọi bản án tử hình đều phải được thông qua quyết định cuối cùng của toà án.

Đầu những năm 1980, việc hành quyết tù nhân chứng kiến sự thay đổi lớn tiếp theo khi Việt Nam bắt đầu cam kết tuân thủ nghiêm ngặt những yêu cầu về quyền con người của Bộ luật Nhân quyền Quốc Tế. Để giải quyết những khúc mắc và vấn đề liên quan đến việc thi hành án tử hình, chính phủ Việt Nam đã tuyên bố sẽ áp đặt án tử hình với những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng như tội phạm ma túy, tội phạm an ninh quốc gia và xâm phạm đến tính mạng con người, v.v.. Việc xử tử tù nhân cũng thay đổi từ những cực hình hà khắc thành biện pháp xử bắn và tiêm thuốc độc.

* Nguyễn Quang Minh Hiếu, Ritsumeikan Asia Pacific University,Nhật Bản (Email: [email protected])


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (0):