CSDL NVSS: tác giả Việt nam có bài công bố khoa học Scopus, ISI, Nafosted

Kinh nghiệm của người Dao ở Bắc Kạn trong ứng phó với biến đổi khí hậu

SSHPA (09-04-2020) — Trong ấn bản số 176 vào tháng 11 năm 2019 của tạp chí Agricultural Systems (Impact Factor = 4.131, CiteScore = 4.33) của nhà xuất bản Elsevier, nghiên cứu của nhóm tác giả Hồ Ngọc Sơn (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, Việt Nam), Đồng Thị Linh Chi (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, Việt Nam) và Aaron Kingsbury (Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, Việt Nam và Maine Maritime Academy, Mỹ) với tiêu đề “Indigenous knowledge and climate change adaptation of ethnic minorities in the mountainous regions of Vietnam: A case study of the Yao people in Bac Kan Province” (tạm dịch: Nghiên cứu về người Dao ở Bắc Kạn trong việc ứng dụng kinh nghiệm dân gian để ứng phó với biến đổi khí hậu) đã được đăng tải.

Nghiên cứu được thực hiện năm 2017 ở hai bản Nà Ma và Phiêng Chỉ, hai bản người Dao ở xã Phúc Lộc, tỉnh Bắc Kạn. Đây là hai bản có tỷ lệ đói nghèo cao, với phần lớn dân cư chỉ học hết tiểu học, song phần lớn trong số họ vẫn có thể giao tiếp bằng tiếng Việt. Nhóm tác giả đã thực hiện các cuộc phỏng vấn, điều tra và thảo luận nhóm tập trung với cả nam và nữ, chủ yếu với những người có kinh nghiệm làm nông về những kinh nghiệm của họ đối với các thảm họa tự nhiên và hiện tượng thời tiết cực đoan. Bên cạnh đó, những câu hỏi về cách mà cư dân ở đây ứng phó với biến đổi khi hậu, đặc biệt trong việc sử dụng các kinh nghiệm dân gian và kết hợp thêm các kiến thức khoa học cũng được đưa ra để người dân ở đây trả lời.

Từ những câu trả lời thu được, nhóm tác giả đã tổng hợp được nhiều kinh nghiệm để ứng phó với biến đổi khí hậu của người Dao. Trước hết, để các vật nuôi và cây trồng phát triển được tốt nhất, người dân ở đây chủ yếu sử dụng các giống bản địa, như lợn đen và đậu nành vàng, bởi các giống này phù hợp để phát triển trong điều kiện môi trường ở địa phương. Tiếp đó, người Dao cũng sử dụng những kinh nghiệm dự báo thời tiết được truyền lại qua các thế hệ, dựa trên quan sát các loài động, thưc vật và các hiện tượng tự nhiên. Chẳng hạn, nếu đi vào rừng thấy nhiều nấm, hay thấy mối bay vào nhà hoặc trời đêm chuyển màu đỏ, khả năng cao sắp có một trận mưa lớn. Người Dao nơi đây cũng sử dụng những cách canh tác truyền thống để tận dụng tối đa nguồn đất và nước, như trồng ruộng bậc thang hay trồng luân phiên các vụ mùa giữa lúa và ngô.

Những kinh nghiệm dân gian này, do được đúc kết từ kinh nghiệm của nhiều thế hệ nên nhìn chung vẫn khá chính xác, tuy nhiên với sự khó lường của biến đổi khí hậu, đôi lúc người dân không thể dự báo được chính xác thời tiết để ứng phó kịp thời với những hậu quả do biến đổi khí hậu gây ra. Vậy nên trong những năm gần đây, người Dao ở hai bản Nà Ma và Phiêng Chỉ đã bắt đầu sử dụng những ứng dụng của khoa học kĩ thuật trong canh tác, như gieo trồng những giống lai cho năng suất cao hơn các giống bản địa, Bên cạnh đó, sự phổ biến của truyền hình và máy phát thanh cũng giúp người dân cập nhật tin tức về thời tiết sớm hơn. Đây là một yếu tố quan trọng giúp người dân biết được sự thay đổi của thời tiết để có những biện pháp đối phó kịp thời.

Qua nghiên cứu này, nhóm tác giả cũng mong muốn người Dao ở hai bản nghèo này được chính quyền quan tâm và cung cấp nhiều thông tin hiện đại hơn cho việc canh tác, vừa như một sự hỗ trợ, vừa giúp người dân nơi đây tăng cường thêm kiến thức. Mong rằng với những kiến thức mới, kết hợp với những kinh nghiệm lâu đời sẽ giúp những cư dân vùng cao này thu được những vụ mùa bội thu hơn trong tương lai.

* Thông tin thư viện (APA):

Son, H. N., Chi, D. T. L., & Kingsbury, A. (2019). Indigenous knowledge and climate change adaptation of ethnic minorities in the mountainous regions of Vietnam: A case study of the Yao people in Bac Kan Province. Agricultural Systems, 176, 102683. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2019.102683

Trần Đức Hưng Long, Ritsumeikan Asia Pacific University, Nhật Bản (Email: [email protected])


Bài liên quan:


Ý kiến bạn đọc (0):